በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ እንደ ታቦተ ጽዮን ያለ እጅግ አስደናቂ፣ አስፈሪና ምስጢራዊ ንብረት የለም። ይህች መለኮታዊት ታቦት የእግዚአብሔር ክብር ማደሪያ፣ የቃል ኪዳኑ ምልክትና የእስራኤላውያን የድል ምንጭ ነበረች። ነገር ግን በአንድ ወቅት ከኢየሩሳሌም ቤተ መቅደስ በምስጢር ተሰወረች። ይህ መሰወር ለሺህ ዓመታት የሚዘልቅ ዓለም አቀፋዊ ፍለጋንና ጥልቅ የታሪክ ክርክርን ወልዷል።
1. የምስጢራዊው ስወራ እንቆቅልሽ
ታቦተ ጽዮን በንጉሥ ሰሎሞን ቤተ መቅደስ ውስጥ በታላቅ ክብር ትኖር ነበር። ሆኖም ግን የባቢሎን ንጉሥ ናቡከደነፆር ኢየሩሳሌምን በወረረና መቅደሱን ባፈረሰ ጊዜ (በ586 ዓመተ ዓለም)፣ በምርኮ ዕቃዎች ዝርዝር ውስጥ ታቦቷ አልተገኘችም።
የእስራኤላውያን መላምት፦ አንዳንዶች ነቢዩ ኤርምያስ ታቦቷን በናባው ተራራ በዋሻ ውስጥ እንደደበቃት ያምናሉ። ሌሎች ደግሞ በመቅደሱ ሥር በሚገኙ ምስጢራዊ ክፍሎች ውስጥ ተቀብራለች ይላሉ።
የታሪክ ክፍተት፦ መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ታቦቷ መጥፋት በግልጽ አይናገርም፤ ይህም ለብዙ አፈ ታሪኮችና ጥናቶች በር ከፍቷል። ሆኖም ግን፣ እጅግ ጠንካራውና በታሪክ ድርሳናት የተደገፈው ትርክት የሚመራው ወደ ደቡብ፣ ወደ ጥንታዊቷ ኢትዮጵያ ነው።
2. የክብረ ነገሥት ምስክርነት፡ የግርማዊነቷ ጉዞ ወደ ኢትዮጵያ
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ታቦተ ጽዮን "የጠፋች" ሳትሆን በክብር የተቀመጠች ዕቃ ናት። በ"ክብረ ነገሥት" ድርሳን መሠረት፣ የታቦቷ ጉዞ እንዲህ ይገለጻል፦
የንግሥተ ሳባና የሰሎሞን ግንኙነት፦ የኢትዮጵያ ንግሥት ማክዳ ወደ ኢየሩሳሌም ለጥበብ ፍለጋ በሄደች ጊዜ ከንጉሥ ሰሎሞን ጋር ተገናኘች። ከዚህ ግንኙነት ቀዳማዊ ምኒልክ (እብነ ሐኪም) ተወለደ።
የታቦቷ ስደት፦ ምኒልክ አድጎ አባቱን ለመጠየቅ ወደ ኢየሩሳሌም ሄደ። ሲመለስም የአይሁድ ካህናትና መኳንንት ልጆች አብረውት ወደ ኢትዮጵያ ተጓዙ። በዚያን ጊዜ፣ በሊቀ ካህናቱ በአዛርያስ መሪነት ታቦተ ጽዮን በፈቃደ እግዚአብሔር አብራቸው ተጓዘች።
አቀባበል በኢትዮጵያ፦ ታቦቷ በመጀመሪያ በጣና ቂርቆስ ደሴት ለብዙ ዘመናት ቆይታለች፤ ከዚያም ወደ አክሱም በመግባት የሃይማኖትና የመንግሥት ማዕከል ሆና ኖራለች።
3. አክሱም ጽዮን፡ የዓለም ዓይን ያረፈባት ቅድስት ስፍራ
ዛሬ ታቦተ ጽዮን በአክሱም በምትገኘው በቅድስት ማርያም ጽዮን ቤተ ክርስቲያን በልዩ ጥበቃ ትገኛለች ተብሎ ይታመናል። ይህ ስፍራ ለኢትዮጵያውያን ተራ ቤተ ክርስቲያን ሳይሆን "የሁለተኛዋ ኢየሩሳሌም" ምልክት ነው።
የአንድ ጠባቂ ምስጢር፦ ታቦቷን ማንም ሰው ማየት አይችልም። ለሕይወቱ ሙሉ የተለየ ካህን (አጥባቂ) ብቻ ይመደብላታል። ይህ ካህን ከቤተ መቅደሱ ቅጥር ግቢ ሳይወጣና ከሰው ሳይገናኝ ታቦቷን እየጠበቀ ይኖራል።
የዓለም አቀፍ አሳሾች ግርምት፦ ግርሃም ሐንኮክን የመሰሉ የታሪክ ጸሐፊዎች ታቦቷ ወደ ኢትዮጵያ ስለመምጣቷ ጠንካራ የታሪክ ማስረጃዎችን አቅርበዋል። በአይሁድ ሕዝብ ዘንድም "ታቦቷ ያለችው ኢትዮጵያ ውስጥ ነው" የሚለው እምነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጠነከረ መጥቷል።
4. የታቦቱ፣ የነገዶቹና የኢትዮጵያ ትስስር
ታቦተ ጽዮን ወደ ኢትዮጵያ መምጣቷ ከጠፉት ነገዶች ታሪክ ጋር በቀጥታ ይያያዛል። ከታቦቷ ጋር የመጡት የአይሁድ መኳንንትና ካህናት በኢትዮጵያ ምድር ከነበሩት ሕዝቦች ጋር ተቀላቅለዋል። ይህ ሁኔታ በኢትዮጵያ ውስጥ ለሚገኙት "ቤተ እስራኤላውያን" (ፈላሻዎች) መሠረት እንደሆነ ይገመታል።
ታቦተ ጽዮን በኢትዮጵያ መኖሯ የሚከተሉትን ትርጉሞች ይይዛል፦
1. የቃል ኪዳን መሸጋገር፦ መለኮታዊው በረከት ከኢየሩሳሌም ወደ አክሱም እንደተሸጋገረ ይታመናል።
2. የታሪክ ጥበቃ፦ በዓለም ላይ በጦርነትና በስደት ወቅት ያልጠፋች ብቸኛዋ መለኮታዊት ቅርስ መሆኗ።
3. የአንድነት ምልክት፦ ታቦቷ በኢትዮጵያ መኖሯ የአይሁድና የክርስትና እምነትን የሚያስተሳስር ታላቅ ድልድይ ሆኖ ያገለግላል።
የታቦተ ጽዮን ምስጢር ከሰው ልጅ ዕውቀት በላይ የሆነ መለኮታዊ ክንውን ነው። በኢየሩሳሌም የጠፋችው ታቦት በአክሱም ተራራዎች ሥር በክብር መቀመጧ፣ ኢትዮጵያ በዓለም ታሪክ ውስጥ ያላትን ልዩ ስፍራ ያሳያል። ይህች ታቦት ዛሬም ድረስ እንደ ሳምባቲዮን ወንዝ አስፈሪ፣ እንደ ሰሎሞን ጥበብ ረቂቅ፣ እንደ አክሱም ሐውልት ደግሞ የጸናች የታሪክ ምሰሶ ሆና ትኖራለች። ዓለም ሁሉ ሊያያት ቢመኝም፣ እሷ ግን በምስጢር ተሸፍና የኪዳኑን ቃል እየጠበቀች ትገኛለች።
ምንጭ፡
Blogger Comment
Facebook Comment